 |
 |
 |
 |
||
 |
 |
 |
 |
ΕΛΛΗΝΟΪΑΠΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ
Aπόσπασμα συνέντευξης της Δρoς Κλαίρης Παπαπαύλου
(Greece-Japan.com Ιούλιος 2007)
(Ερώτηση Greece-Japan.com) Με τις διαλέξεις αλλά και το συγγραφικό σας έργο, διατηρείτε στην επικαιρότητα τον Ελληνοιρλανδό συγγραφέα Λευκάδιο Χερν. Μπορείτε να μας εξηγήσετε τη σπουδαιότητα του έργου του; Πιστεύετε ότι είναι αρκετά διαδεδομένο στην Ελλάδα, όταν μάλιστα έχει και ο ίδιος ελληνική καταγωγή;
O Λευκάδιος Χερν ή Γιάκουμο Κοϊζούμι έγινε γνωστός αρκετά νωρίς στη χώρα μας. Σύμφωνα με τον πρέσβυ ε.τ. κ. Κωνσταντίνο Βάσση ο οποίος έχει ασχοληθεί ουσιαστικά με τον Χερν, με άρθρα του και με τη βιβλιογραφία που τον αφορά, υπάρχουν δημοσιεύσεις κειμένων του Χερν σε ελληνικά περιοδικά σχεδόν από τα πρώτα χρόνια μετά το θάνατό του (1904). Το ενδιαφέρον όμως προήλθε και εδώ από μεμονωμένα άτομα, ενδιαφερόμενους ερευνητές, λογοτέχνες, συγγραφείς κλπ. Δεν τροφοδοτήθηκε με την ανάλογη επιστημονική γνώση ή αναζήτηση γνώσης, δεν άγγιξε την ακαδημαϊκή κοινότητα και δεν καλλιεργήθηκε ποιοτικά και συστηματικά. Έτσι, για παράδειγμα, αν εξαιρέσουμε το πραγματικά πολύτιμο υλικό της Χαραμόγλειας βιβλιοθήκης του Δήμου Λευκάδας - που και αυτή οφείλεται στο μεράκι του βραβευμένου από την Ακαδημία Αθηνών δημιουργού της, του αείμνηστου Αριστοτέλη Χαραμόγλη - δεν διαθέτουμε πανεπιστημιακές ή άλλες δημόσιες βιβλιοθήκες Λευκαδίου Χερν, όπως συμβαίνει στην Αμερική ή στην Ιρλανδία, ακόμη και στην ιρλανδική πρεσβεία στο Τόκυο, σύμφωνα με τον κ. Βάσση.
Είναι γεγονός ότι το 2004, που συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από το θάνατο του ελληνοιρλανδού συγγραφέα, οργανώθηκαν και στη χώρα μας πολλές εκδηλώσεις στη μνήμη του - και πάλι όμως, κυρίως ως αποτέλεσμα πρωτοβουλιών ιδιωτικών φορέων (όπως με πρωτοβουλία του κ. Βάσση είχε λάβει χώρα άλλο - διεθνές - Συμπόσιο για τον Λευκάδιο Χερν στην Αθήνα, το 1998). Κι ενώ ο Δήμος της Αθήνας δεν έχει ακόμη αξιωθεί ν’ αποκτήσει μια προτομή του Χερν, σαν αυτή της Λευκάδας - που και εκείνη υπήρξε αποτέλεσμα παλαιότερης πρωτοβουλίας του Ελληνο-Ιαπωνικού Συνδέσμου - η Ιαπωνία τιμούσε το 2004 τον Χερν με έξι ιαπωνικά και διεθνή Συμπόσια, καθώς και με αναμνηστικό γραμματόσημο σε σειρά τιτλοφορημένη «ηγέτες του πολιτισμού».
Γιατί ο Λ.Χ. θεωρείται σημαντικός; Για πολλούς λόγους. Σαν άνθρωπος, υπήρξε ένα μοναδικό ίσως φαινόμενο αδάμαστης και αυτοδημιούργητης προσωπικότητας με μυθιστορηματική ζωή και διεθνή δράση («σύγχρονο Οδυσσέα» τον χαρακτηρίζουν κάποιοι ξένοι βιογράφοι του και εγώ τον αποκαλώ «Οδυσσέα Τριών Ηπείρων»). Σαν συγγραφέας, υπήρξε οικουμενικός στις αντιλήψεις του και βαθύτατα «ελληνοϊάπωνας» στην καρδιά και τα συναισθήματά του. Ερμήνευσε την Ιαπωνία πολύπλευρα (όπως προσπαθώ να δείξω με κάποιες επιλογές/μεταφράσεις μου κειμένων του στο βιβλίο μου Ο άλλος Λευκάδιος Χερν) και την έφερε κοντά στον Δυτικό κόσμο με τρόπο μοναδικό, συνδυάζοντας, σε αντίθεση με άλλους επίσης αξιόλογους μελετητές της, τη συναισθηματική με την πνευματική προσέγγιση.
Φυσικά υπάρχουν και κάποιοι που θεωρούν χρέος τους να «απομυθοποιούν» τον Χερν, που έγραψαν ή γράφουν επικριτικά γι’ αυτόν, στηριζόμενοι σε τυπικά επιχειρήματα, όπως π.χ. ότι οι μεταφράσεις του ιαπωνικών ποιημάτων είναι ατυχείς (δεν αυτοχαρακτηρίστηκε ποτέ ποιητής, ούτε ήταν το ποιητικό στοιχείο που τον ενδιέφερε πάντοτε στα ποιήματα) ή ότι δεν διέθετε επίσημους ακαδημαϊκούς τίτλους για διδασκαλία (δεν είχαν σχέση με το συγγραφικό και διδακτικό ταλέντο του ούτε με τις ευρύτατες γνώσεις του). Άλλοι πάλι αισθάνονται ενοχλημένοι από τη μεγάλη του δημοτικότητα και τον «μύθο» του, που τον αποδίδουν σε ανεπάρκεια ερευνών. Προσωπικά, δεν κατανοώ γιατί μια έρευνα είναι οπωσδήποτε προοδευτική, επειδή έχει ως στόχο της να απογυμνώσει μια προσωπικότητα από κάθε στοιχείο χρεωμένο με υποψία εξιδανίκευσης. Και είναι άδηλο για μένα το πού θα καταλήξει αυτή η κατεύθυνση, οπωσδήποτε σαρωτική για όλους και όλα στις μέρες μας και χωρίς όρια. (Θυμάμαι πως όταν, πολύ παλαιότερα, μου είχε απονεμηθεί ένα βραβείο λογοτεχνίας από το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών όπου φοιτούσα, κανείς δεν μου είπε ότι δεν το άξιζα επειδή αγνοούσα τις προσωπικές ιδιομορφίες και κακοτυχίες του αγαπημένου μου Βερλαίν και κάποιων συγχρόνων του, πράγμα που σήμερα, φαντάζομαι, θα εθεωρείτο περίπου ανεπίτρεπτο). Δέστε, ακόμη, πού μας έχουν οδηγήσει κάποιες «σύγχρονες» αντιλήψεις στην αποτίμηση της προσφοράς του ελληνισμού (γλώσσας, τέχνης κλπ.), που σε παλαιότερες εποχές «εξιδανικεύτηκε». Για να επανέλθουμε όμως στον Χερν, η σημασία του συνοψίζεται γλαφυρά στο βιβλίο μου και από ιαπωνική σκοπιά, χάρη στην ευγενική συμβολή του πρώην πρέσβυ της Ιαπωνίας στην Ελλάδα, του κ. S. Motoi Ohkubo.
Ο Λευκάδιος Χερν είναι, πιστεύω, ένας ισχυρότατος συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη χώρα μας και τη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου και απομένει πάλι σε μάς να το συνειδητοποιήσουμε και να το αξιοποιήσουμε ανάλογα.